Universita Popolare Mestre

Włoskie ścieżki edukacji.
Od weneckich kanałów po śląskie tradycje

Edukacja dorosłych, idea uczenia się przez całe życie i budowanie wspólnoty poprzez kulturę to wartości, które łączą Śląski Uniwersytet Ludowy z wieloma podobnymi instytucjami w Europie. Dziś zabieramy Państwa w podróż do słonecznych Włoch, a konkretnie do Wenecji i jej lądowej części – Mestre, aby przyjrzeć się tamtejszemu modelowi „Uniwersytetu Ludowego” (Università Popolare).

UNIWERSYTET DLA KAŻDEGO. PONAD STO LAT TRADYCJI

Włoskie uniwersytety ludowe mają niezwykle bogatą, choć niełatwą historię. Przykładem wzorcowej instytucji tego typu jest Università Popolare Mestre (UPM), która w 2021 roku świętowała swoje stulecie. Założona w 1921 roku, placówka ta – podobnie jak wiele innych inicjatyw społecznych we Włoszech – została rozwiązana w okresie faszyzmu. Odrodziła się jednak tuż po wojnie, w 1945 roku, i od tamtej pory nieprzerwanie służy mieszkańcom Wenecji. To, co zaczęło się jako walka z analfabetyzmem, dziś przekształciło się w nowoczesne centrum upowszechniania kultury, które – tak jak nasz ŚUL – stawia na rozwój osobisty i integrację międzypokoleniową.

BOGACTWO OFERTY

Wenecka oferta edukacyjna jest imponująca, a sam Uniwersytet jest podzielony na cztery główne departamenty:

Lingwistyczny: nauka języków obcych (od angielskiego po włoski dla obcokrajowców), co w turystycznym regionie Wenecji jest kluczowe.
Artystyczno-Muzyczny: warsztaty malarstwa, akwareli, a nawet kursy poświęcone historii opery czy muzyki klasycznej.
Historyczno-Literacko-Filozoficzny: wykłady o historii sztuki weneckiej, literaturze i wielkich myślicielach.
Naukowo-Psychologiczny: kursy z zakresu informatyki, ochrony środowiska oraz finansów dla seniorów.

Włosi kładą ogromny nacisk na to, by nauka odbywała się w kontakcie z „żywą kulturą”. Członkowie uniwersytetu regularnie biorą udział w wizytach studyjnych w weneckich muzeach (takich jak Galeria Accademia czy Palazzo Ducale), organizują wspólne wyjścia na wystawy światowej sławy (np. prace Berniniego czy Picassa) oraz uczestniczą w spotkaniach z lokalnymi poetami i pisarzami w prestiżowym Centro Culturale Candiani.

"KALEIDOS" i ŻYCIE SPOŁECZNE

To, co wyróżnia Università Popolare Mestre, to silny komponent społeczny. Instytucja wydaje własne czasopismo „Kaleidos”, które od ponad 50 numerów dokumentuje życie kulturalne miasta i artykuły naukowe przygotowane przez słuchaczy i wykładowców. Włoski model uniwersytetu ludowego opiera się na idei convivium – wspólnym spędzaniu czasu, biesiadowaniu przy kulturze i budowaniu relacji, które przeciwdziałają samotności, zwłaszcza wśród osób starszych. Jest to przestrzeń, gdzie emerytowany urzędnik, młody poszukiwacz wiedzy i lokalny rzemieślnik mogą spotkać się na tym samym poziomie, by dyskutować o pięknie włoskiego renesansu czy wyzwaniach nowoczesnej technologii.

INSPIRACJE DLA ŚUL

Przyglądając się działalności UPM w Mestre, widzimy wiele punktów wspólnych z naszą misją. Podobnie jak nasi włoscy koledzy, wierzymy, że edukacja nie kończy się na dyplomie szkolnym.

Lokalność i duma: Wenecki uniwersytet uczy miłości do regionu Veneto; my pielęgnujemy tradycje Śląska.
Dostępność: UPM, jako stowarzyszenie non-profit, dba o to, by wiedza była dostępna dla każdego, niezależnie od zasobności portfela.
Adaptacja: Od kursów pisania piórem po cyfrowe kompetencje – uniwersytety ludowe muszą ewoluować, zachowując swoją duszę.

Wizyta w Wenecji dostarczyła nam dowodu na to, że idea uniwersytetów ludowych jest uniwersalna i wciąż żywa. Niezależnie od tego, czy uczymy się w cieniu weneckiej bazyliki, czy wśród śląskich krajobrazów, cel pozostaje ten sam: rozbudzanie ciekawości świata i drugiego człowieka.

Dzięki wizycie w Wenecji oferta ŚUL już wkrótce wzbogaci się o gościnne wykłady.